(Μια επανάληψη από το παλιό blog.)
Τριγύριζα σε κάτι ξενόγλωσσα websites και έτυχε να δω έναν τύπο – συγγραφέα – να γράφει, εν ολίγοις, ότι πρέπει να θέλεις να πουλήσεις το βιβλίο σου για να αποδείξεις ότι αυτό που κάνεις είναι σοβαρό και κάτι περισσότερο από χόμπι.
Φυσικά, όσοι με παρακολουθούν για κάποιο καιρό ξέρουν ότι δεν συμφωνώ με μια τέτοια λογική. Αλλά δεν είναι εκεί το θέμα. Στάσου λίγο και σκέψου: Ζεις σε μια κοινωνία που σου λέει ότι, κυρίως, αξία έχει μόνο ό,τι έχει χρηματική αξία, ό,τι πωλείται. Τα άλλα είναι αμελητέα.
Αυτή είναι η γενική αντίληψη που φαίνεται να υπάρχει. Και ο ένας κολλάει από τον άλλο. Οπότε και ο παραπάνω συγγραφέας κόλλησε το μικρόβιο (από πολύ νωρίς της «καριέρας» του πιθανώς) και μας λέει πως, αν θες να νομίζουν ότι αυτό που κάνεις είναι κάτι περισσότερο από χόμπι, πρέπει να το πουλάς. (Γιατί – ασφαλώς – χόμπι ίσον κάτι ασήμαντο και αμελητέο.)
Από πότε το εμπόρευμα ισοδυναμεί, υποχρεωτικά, με κάτι το αξιόλογο;
Αυτό δεν έχει καμια λογική βάση. Είναι ένας… κοινωνικός παραλογισμός μιας κοινωνίας που υπολογίζει τα πάντα βάσει του χρήματος.
Αν κάποιος κάνει, δηλαδή, κάτι εξαιρετικό, αυτό δεν έχει αξία εκτός αν θέλει να το πουλήσει. Η αισθητική αξία δεν υπάρχει, η πνευματική αξία δεν υπάρχει – τίποτα δεν υπάρχει. Μόνο το τάλιρο υπάρχει!
Και, για να πέσει το τάλιρο, πρέπει να συμβιβαστείς με κάποια πλαίσια.
Ουπς! για φαντάσου· ακόμα μια μάντρα. Αυτή της «αγοράς». Η κοινωνία μας κάνει καλά τη δουλειά της – να προσπαθεί να δώσει την εντύπωση της ελευθερίας ενώ ουσιαστικά κλείνει τους πάντες σε μάντρες με πολύ συγκεκριμένα πλαίσια.
Είναι να απορεί κανείς μ’αυτό που έχει συμβεί στη λογοτεχνία; Είναι υπερβολικά δύσκολο, ψάχνοντας στα σύγχρονα βιβλία, να βρεις κάτι με προσωπικό όραμα. Πάρε για παράδειγμα τη φανταστική λογοτεχνία. Κοιτάζεις τις περιλήψεις, και βλέπεις αμέσως τις κατηγορίες. Μυθιστορήματα με ζόμπι (όπου μια πανούκλα έπεσε στη γη και λοιπά και λοιπά), μυθιστορήματα τύπου άγγελοι εναντίον δαιμόνων, μυθιστορήματα τύπου steampunk, μυθιστορήματα τύπου Τόλκιν (αν κι αυτό πια πλησιάζει να ξεπεραστεί), κτλ κτλ. Είναι απίστευτα δύσκολο να βρεις κάτι που να ξεχωρίζει.
Είναι σαν να είσαι στη λαϊκή, που διάφοροι πουλάνε ραδίκια. Τα ραδίκια του ενός δεν μοιάζουν να διαφέρουν και πολύ από τα ραδίκια του άλλου. Είναι όλα ραδίκια, γαμώ το φελέκι! Πόσο διαφορετικά να είναι;
Αλλά τα λογοτεχνικά βιβλία δεν είναι ραδίκια. Περιμένεις κάτι περισσότερο.
Και ποιος φταίει γι’αυτή την τραγική «ραδικοποίηση»; Οι αντιλήψεις τύπου «Προσαρμόσου στην αγορά για να σε πάρουν σοβαρά».
Θα μπορούσε, βέβαια, να ήταν και «Προσαρμόσου στην Ακαδημία για να σε πάρουν σοβαρά» ή οποιοδήποτε άλλο «Προσαρμόσου…» Το ίδιο χάλια θα ήταν.
Μην προσαρμόζεσαι.
